อนุสาวรีย์พระนางจามะเทวี

อนุสาวรีย์พระนางจามะเทวี
ประดิษฐานอยู่ที่อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน หล่อด้วยทองสัมฤทธิ์ เป็นรูปพระองค์ประทับยืน ทอดพระกรขวาไปเบื้องหน้า พระหัตถ์ซ้ายถือดาบ ที่ฐานมีจารึกข้อความว่า
" พระนางจามะเทวีได้เสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติเป็นปฐมกษัตริย์วงศ์จามะเทวี เมื่อประมาณ พ.ศ.1206 สวรรณคตเมื่อพ.ศ. 1276 วันขึ้น8ค่ำ เดือน 9 พระชนมายุ 92 พรรษาทรงพระราชสมภพเมื่อวันแรม 10 ค่ำเดือน 10พ.ศ.1184 "

สร้างในสมัย นายจริญญา พึ่งแสง ดำรงตำเหน่งผู้ว่าราชการจังหวัดลำพูน ลุวันแรม 3 ค่ำ เดือน 12 ปีจอ สุริยคติ วันอาทิตย์ที่5 กันยายน พ.ศ.2525พระสงฆ์ ข้าราชการ เจ้านายฝ่ายเหนือ ประชาชนได้พร้อมอัญเชิญอนุสาวรีย์ขึ้นประดิษฐานเป็นเงิน สิ้นค่าก่อสร้าง 3,309,000 บาท

มีประวัติการสร้างเมืองลำพูนไว้ว่า หริภุญชัยเป็นเมืองที่สร้างขึ้นเมื่อประมาณปีพ.ศ. 1071โดยฤาษี 2ตน คือ วาสุเทพฤาษี และลุกกทันตฤาษีครั้นสร้างเมืองเสร็จได้เชิญเชื้อสายกษัตริย์จากเมืองละโว้มาครอง แต่เจ้าเมืองละโว้ไม่มีราชโอรสจึงได้ส่งราชธิดาคือพระนางจามะเทวีมาครองเมืองหริภุญชัยตั้งแต่นั้นมา ในสมัยพระนางจามะเทวี พระองค์ทรงให้สร้างวัดมหาวันและสร้างพุทธมหาสถานหรือวัดพระยืนอยู่ทางทิศตะวันออกของตัวเมือง มีพระปรางค์รูปปราสาท ภายในบรรจุเครื่องบูชาต่างๆมีพระพุทธรูปยืนสูง 8 ศอก ที่ผนังด้านนอก ซึ่งทั้ง 2 วัดนี้ยังปรากฏอยู่จนปัจจุบันนี้ หลังจากที่พระนางจามะเทวีสิ้นพระชนม์ พระเจ้ามหันตยศ พระราชโอรสของพระองค์ได้สร้างเจดีย์ที่มีชื่อว่า"สุวรรณจังโกฎิ" ไว้ในวัด กู่กุด(วัดจามะเทวี) เพื่อบรรจุพระอัฐิพระนางจามะเทวี